Voicebot en wetgeving in België

Voor een voicebot gelden vier regelsets tegelijk: de Europese AI-verordening, de GDPR, de Belgische regels over het opnemen van gesprekken en, wie uitgaand belt, de telemarketingregels. Dit overzicht zegt wat elk ervan vraagt, met de stand van oktober 2026.

1. De AI-verordening: de beller moet weten dat hij met een AI spreekt

Artikel 50, lid 1 van de Europese AI-verordening (Verordening 2024/1689) bepaalt dat AI-systemen die rechtstreeks met mensen interageren zo ontworpen moeten zijn dat die mensen te horen krijgen dat ze met een AI-systeem te maken hebben, tenzij dat evident is voor een redelijk geïnformeerde persoon^[1]. De informatie moet duidelijk zijn en ten laatste bij de eerste interactie gegeven worden (art. 50, lid 5)^[1].

Sinds wanneer? Artikel 50 geldt sinds 2 augustus 2026^[1]. In de loop van 2026 werd de AI-verordening bijgestuurd met de zogenaamde digitale omnibus (Verordening 2026/1744, in werking sinds 27 juli 2026)^[2]. Die verschoof vooral de regels voor hoog-risicosystemen naar 2027 en 2028. De meldplicht van artikel 50, lid 1 bleef ongewijzigd. Enkel de markering van synthetisch beeld, geluid en tekst (lid 2) kreeg voor bestaande systemen uitstel tot 2 december 2026^[2]. Dat raakt de melding aan de telefoon niet.

Wanneer is het "evident"? Aan de telefoon bijna nooit. De richtsnoeren die de Europese Commissie in juli 2026 publiceerde, lezen de uitzondering eng: dat mensen in het algemeen weten dat chatbots bestaan, maakt een gesprek niet evident, en vage termen als "assistent" of een vermelding in de algemene voorwaarden volstaan niet^[6]. Een voicebot zegt het dus zelf, in de eerste zin.

Wie is verplicht? De tekst legt de plicht bij de aanbieder van het AI-systeem^[1]. Wie een voicebot onder eigen naam of merk in gebruik neemt, kan zelf als aanbieder gelden^[1]. In de praktijk maakt het voor een bedrijf weinig uit: zorg dat de melding in het gespreksontwerp staat, wie ze ook technisch moet garanderen.

Een goede openingszin is kort en ondubbelzinnig: "Goeiemorgen, u spreekt met de AI-assistent van [bedrijf]. Waarmee kan ik u helpen?" Neem je op, dan volgt meteen de opname-informatie (zie verder). Meer over de opbouw van het gesprek in gespreksontwerp.

Sancties. Niet-naleving van artikel 50 kan een boete opleveren tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet; voor kmo's geldt het laagste van beide^[1]. In België was er begin augustus 2026 nog geen wet die de toezichthouder formeel aanduidt; het BIPT is daarvoor voorzien^[7].

Valt een voicebot onder "hoog risico"?

Een voicebot voor onthaal, afspraken of klantenvragen staat niet op de lijst van hoog-risicotoepassingen (bijlage III)^[1]. Dat verandert als hij gebruikt wordt voor onder meer:

Voor zulke systemen gelden zware verplichtingen, die door de omnibus pas vanaf 2 december 2027 van toepassing worden^[2].

2. Gesprekken opnemen en uitschrijven

Wie gesprekken opneemt of laat uitschrijven, valt onder twee regels:

• Strafrecht. Een gesprek opnemen waaraan je zelf niet deelneemt, zonder toestemming van alle deelnemers, is strafbaar. Sinds 1 september 2026 staat dat in artikel 342 van het nieuwe Strafwetboek (vroeger art. 314bis)^[8]. Een deelnemer mag zijn eigen gesprek opnemen.
• Zakelijke opnames. Opnames als bewijs van een commerciële transactie of zakelijke communicatie zijn toegestaan als de beller vóór de opname weet dát er opgenomen wordt, met welk doel en hoe lang de opname bewaard blijft. Ze moeten gewist worden ten laatste als de transactie niet meer betwist kan worden^[3]. Die regel stond vroeger in artikel 128 van de wet elektronische communicatie, maar staat sinds 2022 in artikel 10/1 van de Belgische kaderwet gegevensbescherming^[3].

Hoe dat in de begroeting van een voicebot klinkt en hoe lang je mag bewaren, lees je in telefoongesprekken opnemen.

3. De GDPR

Een stemopname en een transcript van een herkenbare beller zijn persoonsgegevens^[4]. De belangrijkste punten:

• een rechtsgrond per doel (de vraag afhandelen, bewijs, kwaliteitscontrole);
• informatie aan de beller, kort in het gesprek en volledig op een andere plek;
• een bewaartermijn die je kan verantwoorden;
• een verwerkersovereenkomst met de voicebotleverancier en zijn onderaannemers (spraakherkenning, taalmodel, telefonie);
• extra voorzichtigheid als het gesprek gezondheidsgegevens of andere gevoelige informatie bevat, of als je de stem gebruikt om bellers te identificeren.

Dat de Gegevensbeschermingsautoriteit dit ernstig neemt, toont haar beslissing van mei 2026 tegen een Waalse watermaatschappij: 85.000 euro boete voor gebrekkige informatie over gespreksopnames en 1.000 euro voor een ontbrekende verwerkersovereenkomst (in beroep)^[9]. Alles daarover in voicebot en GDPR.

4. Uitgaand bellen

Voor inkomende gesprekken volstaan de regels hierboven. Wie de voicebot zelf laat bellen, krijgt er de telemarketingregels bij:

• Reclame via geautomatiseerde oproepsystemen zonder menselijke tussenkomst mag enkel met voorafgaande toestemming van de gebelde persoon, en de beller moet die toestemming kunnen bewijzen (art. VI.110 §1 Wetboek van economisch recht)^[5].
• Telefonische reclame door mensen blijft opt-out, met de "Bel me niet meer"-lijst. Een voorstel om dat om te vormen tot opt-in werd in mei 2026 in de Kamer verworpen^[10].
• Een bevestiging van een bestelling of afspraak is geen reclame en valt daar niet onder, maar de AI-melding en de GDPR gelden wel.

Of een AI-voicebot juridisch een "geautomatiseerd oproepsysteem" is, heeft nog geen toezichthouder beslist. De voorzichtige lezing is van wel. Zie uitgaand bellen met een voicebot.

Checklist

1. De voicebot zegt in de eerste zin dat hij een AI-assistent is, en voor welk bedrijf hij spreekt.
2. Neem je op of schrijf je uit: meld dat, met doel en bewaartermijn, vóór het gesprek inhoudelijk begint.
3. Volledige privacyinformatie is beschikbaar, ook voor wie geen internet gebruikt (bijvoorbeeld via een medewerker).
4. Er is een verwerkersovereenkomst met de leverancier, en je weet waar de gegevens verwerkt worden.
5. Bewaartermijnen staan vast en worden automatisch toegepast.
6. Gevoelige gesprekken (gezondheid, klachten) gaan naar een mens, of je hebt een gegevensbeschermingseffectbeoordeling (DPIA) gedaan.
7. Uitgaande reclame met de voicebot enkel met aantoonbare voorafgaande toestemming.

Veelgestelde vragen

Moet een voicebot zeggen dat hij een AI is?

Ja. Sinds 2 augustus 2026 verplicht artikel 50 van de AI-verordening dat mensen weten dat ze met een AI-systeem praten, tenzij dat evident is. Aan de telefoon is dat zelden evident, dus de voicebot zegt het in zijn eerste zin.

Is de AI-meldplicht uitgesteld door de digitale omnibus?

Nee. De omnibus (Verordening 2026/1744) verschoof vooral de regels voor hoog-risicosystemen. Artikel 50, lid 1 bleef ongewijzigd en geldt sinds 2 augustus 2026. Enkel de markering van synthetische inhoud kreeg voor bestaande systemen uitstel tot 2 december 2026.

Is "u spreekt met onze digitale assistent" genoeg?

Liever niet. De richtsnoeren van de Europese Commissie noemen "assistent" zonder meer dubbelzinnig. Zeg uitdrukkelijk dat het om een AI of een AI-assistent gaat.

Mag een voicebot gesprekken opnemen?

Ja, voor zakelijke doeleinden zoals bewijs of kwaliteitscontrole, als de beller vooraf hoort dat er opgenomen wordt, waarom en hoe lang de opname bewaard blijft. Daarnaast gelden de GDPR-regels.

Wie houdt in België toezicht op de AI-verordening?

Het BIPT is als toezichthouder voorzien, maar begin augustus 2026 was de wet die dat formeel regelt er nog niet. Voor de GDPR-kant is de Gegevensbeschermingsautoriteit bevoegd.